“Eegumsa Naannoo,Bosonaafi Jijjiirama Qilleensaa guddina diinagdee naannoo keenyaaf gumaacha olaanaa qaba. “Obbo Boonaa Yaaddessaa
Sirna qabiinsa,misoomaafi itti fayyadama qabeenya naannoofi bosona naannoo Oromiyaa guddina itti fufiinsa biyyaaf gumaachu diriirsuun dandeettii raawwachiistummaa qaamolee hojiiwwan ijaarsa diinagdee magariisaafi dandamannaa jijjiirama qilleensaa hojiin cimsuun hojjetamaa jiraachuu Abbaa taayitaa Eegumsa Naannoofi Bosonaa Jijjiirama Qilleensaa Oromiyaatti Itti aanaan itti gaafatamaan daarikteera olaanaafi itti gaafatamaan damee eegumsa Obbo Boonaa Yaaddessaan dubbatan.
Baay’ina ummataa naannoo keenyaa yeroodhaa gara yerootti dabalaa jiru keessatti uummanni naannichaas jiruufi jireenya isaa mo’achuuf sochiilee adda addaa naannoo jiru keessatti gaggeessuun wal-qabatee dhiibbaan eegumsa naannoo, bosonaafi heddumina lubbuu qabeeyyii irraan gahu salphaa miti.
Kanaaf hawaasni hundi tarsiimoofi seerota eegumsa naannoo bosonaafi heddumina lubbu qabeeyyii huubatee hojii isaa hunda keessatti kunuunsa naannoof dursa akka kennu taasisuun barbaachisadha jechuunis himaniiru.
Haaluma kanaan bara kana hubannoo qaama hawaasa garaagaraafi qamoolee dhimma ilaalatuuf namoota 2,207,117 ta’aniif leenjiin hubannoo namootaa daran gabbisu kennameera.
Kunis hanga raawwii hojii kurmaana 3ffaatti karoora waggaa irraa %75 kan tahu raawwatameera jechuun, bara 2022tti Oromiyaa keessatti kunuunsa,misoomafi itti fayyadama qabeenya naannoofi bosonaa haala itti fufiinsa qabuun mirkaneessuun diinagdee magariisaa jijjiirama qilleensaa danadamattu uumuuf bara kana haala gaariin raawwatamaa jiraachuu Obbo Boonaan himaniiru.
Gama biraatin to’annoofi hordoffiin hanga xumura kurmaana kanaatti taasifameenis warshaalee 2,904 irratti to’annoofi hordoffii gaggeeffameenis warshaalee 2,733 irratti sirreeffamni duubdeebiin kenamee jiraachuu dubbachuun,raawwiin kuniis karoora waggaa irraa %74 akka raawwatamanis himaniiru.
Tooftaa to’annoofi hordoffii qorannoo laabiraatoorii deeggaramuun hanga ammaattis Warshaalee Simintoo 6 rakkoo qabaachuu isaanii adda baasuun,duub-deebiifi kallattii furmaataa kennameef irrattii hundaa’uudhaan warshaaleen 2 tahanis karoora gochaa (action plan) qopheefachuun gara hojii qabatamaatti akka hiikaniifi kallattiinis hojii isaanii itti fufiinsaan akka raawwatan qajeelfama kennuun warshaaleen kan biroo 2 tahanis karoora qabiinsa eegumsa naannoo qopheeffachuun hojii keessa akka galan taasifameera jedhan.
Walumaa galatti misooma eegumsa kunuunsa naannoo irratti hawaasni bal’aan bifa gurmaa’een akka socho’uufi haala sirna ikooloojii irraa fayadamaa tahuu isaa mirkaneessuun fayyadamummaa diinagdee dubartootaafi dargagootaa haala qabatamaa hojiitiin mirkaneessuufi deeggarsa barbaachisaa tahes bifa itti fufiinsa qabuun kennuuf xiyyeeffannoon hojjetamaa akka jirus himaniiru.